I
IBA.
LerenLes 2 van 2
B2Normen, waarden en zelfbeschikking

Zelfbeschikking, emancipatie en lhbti+-rechten

8 min lezen

Zelfbeschikking

Zelfbeschikking betekent dat iedereen in Nederland zelf beslist over het eigen leven: met wie je trouwt of een relatie hebt, welke opleiding je volgt, hoe je je kleedt en of je gelovig bent. Dit recht geldt ook binnen het gezin en de familie — ouders of partners mogen die keuzes niet afdwingen.

ZelfbeschikkingHet recht om zelf te beslissen over je eigen leven en lichaam, zoals de keuze van een partner, een opleiding of een geloof.
HuwelijksdwangIemand dwingen om te trouwen. Huwelijksdwang is in Nederland strafbaar, net als het achterlaten van een partner of kind in het buitenland tegen de wil van die persoon.

Vrouwenemancipatie

De gelijkheid van mannen en vrouwen is het resultaat van een lange emancipatiestrijd. Vrouwen kregen in 1919 actief kiesrecht, mede dankzij voorvechtsters als Aletta Jacobs, de eerste vrouwelijke arts van Nederland. Tot 1956 was een getrouwde vrouw wettelijk 'handelingsonbekwaam': zij mocht zonder toestemming van haar man bijvoorbeeld geen contract afsluiten. Tegenwoordig is gelijke beloning voor gelijk werk wettelijk verplicht, al blijft emancipatie een actueel maatschappelijk thema.

EmancipatieHet streven naar gelijke rechten, kansen en zelfstandigheid voor groepen die worden achtergesteld, zoals vrouwen of lhbti+-personen.

Lhbti+-rechten

Nederland stelde in 2001 als eerste land ter wereld het huwelijk open voor paren van gelijk geslacht. Lhbti+-personen hebben dezelfde rechten als ieder ander, bijvoorbeeld bij trouwen en adoptie, en discriminatie wegens seksuele gerichtheid is verboden. Je hoeft het privé niet overal mee eens te zijn, maar in je gedrag moet je de wet en de rechten van anderen respecteren.

Veilig Thuis (0800-2000) geeft gratis advies en hulp bij huiselijk geweld, kindermishandeling en eergerelateerd geweld — ook als je alleen wilt overleggen.

Vrouwelijke genitale verminking en eergerelateerd geweld zijn in Nederland strafbaar, ook als de feiten in het buitenland zijn gepleegd.

Nederland was in 2001 het eerste land ter wereld dat het huwelijk openstelde voor paren van gelijk geslacht.
Zelf je partner kiezenStel dat ouders een huwelijkspartner voor hun dochter willen kiezen, terwijl zij iemand anders liefheeft. In Nederland beslist zij zelf: dwang is strafbaar. Wie hiermee te maken krijgt, kan terecht bij Veilig Thuis of de politie.

Oefenvragen

Test wat je hebt geleerd. Kies een antwoord om de uitleg te zien.

1

Sinds welk jaar hebben vrouwen in Nederland actief kiesrecht?

2

Wat deed Nederland in 2001 als eerste land ter wereld?

3

Huwelijksdwang is in Nederland strafbaar.

4

Wat houdt zelfbeschikking in?

5

Tot 1956 mocht een getrouwde vrouw in Nederland zonder toestemming van haar man geen contract afsluiten.

6

Waar kun je terecht voor advies en hulp bij huiselijk of eergerelateerd geweld?

7

Wie was Aletta Jacobs?

8

Wat wordt bedoeld met emancipatie?

9

Wat geldt in Nederland voor vrouwelijke genitale verminking en eergerelateerd geweld?

10

Gelijke beloning van mannen en vrouwen voor gelijk werk is in Nederland wettelijk verplicht.

I

Welkom

Kies jouw taal om te beginnen

Je kunt de taal later aanpassen via het menu.