I
IBA.
LerenLes 3 van 3
B2Geschiedenis van Nederland

WOII, Holocaust en herdenken

9 min lezen

Bezetting 1940–1945

In mei 1940 viel nazi-Duitsland Nederland binnen. Na het bombardement op Rotterdam capituleerde het Nederlandse leger, waarna het land vijf jaar lang bezet bleef. De regering en koningin Wilhelmina weken uit naar Londen en spraken het volk via de radio toe.

BezettingDe periode 1940–1945 waarin nazi-Duitsland Nederland bezette en de Nederlandse regering vanuit Londen opereerde.

De Holocaust

Tijdens de bezetting werden Joodse Nederlanders stap voor stap uitgesloten: zij moesten zich registreren, een gele ster dragen en werden uiteindelijk via doorgangskamp Westerbork gedeporteerd naar vernietigingskampen. Van de ongeveer 140.000 Joden die in Nederland woonden, werden er ruim 100.000 vermoord — verhoudingsgewijs meer dan in de meeste andere West-Europese landen.

HolocaustDe systematische vervolging en moord op zes miljoen Joden door de nazi's tijdens de Tweede Wereldoorlog; ook Roma, Sinti en andere groepen werden vermoord.
Anne FrankEen Joods meisje dat tijdens de bezetting met haar familie ondergedoken zat in het Achterhuis in Amsterdam en daar haar wereldberoemde dagboek schreef. Zij werd verraden en stierf begin 1945 in een concentratiekamp.
FebruaristakingDe staking van februari 1941, waarbij Amsterdamse arbeiders het werk neerlegden uit protest tegen de Jodenvervolging — een vrijwel uniek protest in bezet Europa.

Sommige Nederlanders kwamen in verzet, bijvoorbeeld door onderduikers te helpen of illegale kranten te verspreiden; anderen werkten juist met de bezetter samen. In de Hongerwinter van 1944–1945 stierven in het westen van het land duizenden mensen door voedselgebrek. Op 5 mei 1945 werd Nederland bevrijd.

Herdenken en vieren

4 mei — Nationale Dodenherdenking: om 20.00 uur wordt in het hele land twee minuten stilte gehouden voor alle oorlogsslachtoffers.

5 mei — Bevrijdingsdag: het einde van de bezetting wordt gevierd en er wordt stilgestaan bij de waarde van vrijheid, onder meer met bevrijdingsfestivals.

Kennis van de Holocaust hoort sinds de vernieuwing van 2025 uitdrukkelijk bij de eindtermen van het KNM-examen: herdenken is een vast onderdeel van de gedeelde Nederlandse geschiedenis.
Nationaal Holocaust NamenmonumentIn Amsterdam staat sinds 2021 het Nationaal Holocaust Namenmonument, met de namen van meer dan 102.000 Nederlandse slachtoffers van de Holocaust. Zo krijgt ieder slachtoffer een eigen, tastbare plek in de herinnering.

Oefenvragen

Test wat je hebt geleerd. Kies een antwoord om de uitleg te zien.

1

Wat gebeurt er op 4 mei in Nederland?

2

Wat was de Februaristaking van 1941?

3

Anne Frank schreef haar dagboek terwijl ze met haar familie ondergedoken zat in Amsterdam.

4

Via welk kamp werden de meeste Joodse Nederlanders gedeporteerd naar vernietigingskampen?

5

Op 5 mei viert Nederland de bevrijding van de Duitse bezetting.

6

Hoe lang duurde de Duitse bezetting van Nederland?

7

Waarheen weken de Nederlandse regering en koningin Wilhelmina uit tijdens de bezetting?

8

Wat wordt bedoeld met de Hongerwinter?

9

Hoeveel Joodse Nederlanders werden er tijdens de Holocaust vermoord?

10

Tijdens de Holocaust werden naast Joden ook Roma en Sinti door de nazi's vervolgd en vermoord.

I

Welkom

Kies jouw taal om te beginnen

Je kunt de taal later aanpassen via het menu.