I
IBA.
LerenLes 1 van 3
B2Geschiedenis van Nederland

Van Republiek tot Koninkrijk

9 min lezen

De Opstand tegen Spanje

In de zestiende eeuw hoorden de Nederlanden bij het rijk van de Spaanse koning Filips II. Omdat veel inwoners zich verzetten tegen hoge belastingen en tegen de vervolging van protestanten, brak in 1568 een opstand uit. Die opstand groeide uit tot een oorlog die tachtig jaar zou duren en die uiteindelijk leidde tot een onafhankelijke staat.

Tachtigjarige OorlogDe opstand tegen Spanje (1568–1648), die eindigde met de erkenning van de onafhankelijkheid van de Republiek bij de Vrede van Münster.
Willem van OranjeDe leider van de Opstand, ook wel de 'Vader des Vaderlands' genoemd. Hij werd in 1584 in Delft vermoord. Het volkslied, het Wilhelmus, gaat over hem.

De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden

Terwijl bijna heel Europa door koningen werd geregeerd, was Nederland vanaf het einde van de zestiende eeuw een republiek: een verbond van zeven gewesten dat werd bestuurd door de Staten-Generaal, met een stadhouder als militair leider. Bij de Vrede van Münster in 1648 erkende Spanje de Republiek officieel als onafhankelijke staat.

Republiek der Zeven Verenigde NederlandenHet statenverbond zonder koning dat van eind zestiende eeuw tot 1795 bestond en werd bestuurd door de Staten-Generaal.

Van Franse tijd naar Koninkrijk

Aan het einde van de achttiende eeuw kwam de Republiek onder Franse invloed en later zelfs onder Frans bestuur. Nadat de Fransen in 1813 waren vertrokken, keerde de zoon van de laatste stadhouder terug; in 1815 werd Nederland officieel een koninkrijk met Willem I als eerste koning.

Een beslissend moment volgde in 1848, toen de liberaal Thorbecke een nieuwe grondwet schreef. De macht van de koning werd sterk beperkt en de ministers werden voortaan verantwoordelijk tegenover het parlement. Deze herziening vormt tot op de dag van vandaag de basis van de Nederlandse parlementaire democratie.

Grondwetsherziening van 1848De door Thorbecke ontworpen grondwetswijziging die de macht van de koning beperkte en ministers verantwoordelijk maakte tegenover het parlement.
Het Wilhelmus, het Nederlandse volkslied, gaat over Willem van Oranje en behoort tot de oudste volksliederen ter wereld.
Constitutionele monarchieNederland is sinds 1815 een monarchie, maar wel een constitutionele: de koning is staatshoofd, terwijl de regering en het parlement het land besturen. De koning ondertekent wetten, maar de ministers zijn politiek verantwoordelijk. Op Koningsdag (27 april) viert het land de verjaardag van de koning.

Oefenvragen

Test wat je hebt geleerd. Kies een antwoord om de uitleg te zien.

1

In welk jaar begon de Opstand tegen Spanje, het begin van de Tachtigjarige Oorlog?

2

Wat werd er in 1648 bij de Vrede van Münster geregeld?

3

Wat veranderde er door de grondwetsherziening van 1848?

4

Tijdens de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden had Nederland een koning.

5

Wie wordt de 'Vader des Vaderlands' genoemd?

6

Nederland werd in 1815 een koninkrijk met Willem I als koning.

7

Waarover gaat het Wilhelmus, het Nederlandse volkslied?

8

Wie ontwierp de grondwetsherziening van 1848?

9

Welke rol vervulde de stadhouder in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden?

10

Willem van Oranje werd in 1584 in Delft vermoord.

I

Welkom

Kies jouw taal om te beginnen

Je kunt de taal later aanpassen via het menu.