I
IBA.
LerenLes 2 van 2
B2Digitale samenleving

Online veiligheid, privacy en desinformatie

8 min lezen

Online fraude herkennen

Criminelen proberen via internet en telefoon aan geld of gegevens te komen: met phishingmails, met WhatsApp-berichten van zogenaamde familieleden in nood, of met telefoontjes van een zogenaamde bankmedewerker die zegt dat je rekening gevaar loopt. Wat al deze vormen gemeen hebben, is dat de oplichter haast en paniek creëert, zodat je niet rustig nadenkt.

PhishingOplichting met nepberichten — bijvoorbeeld e-mails of sms'jes die van een bank of de overheid lijken te komen — die je via een valse link naar inloggegevens of betaalgegevens hengelen.
TweefactorauthenticatieEen extra beveiligingsstap naast je wachtwoord, zoals een code in een app; zelfs als een crimineel je wachtwoord kent, komt hij er dan niet in.

Een bank vraagt nooit om je pincode, vraagt je nooit geld 'veilig te zetten' op een andere rekening en stuurt nooit iemand langs om je pas op te halen.

Controleer afzender en link voordat je klikt en neem bij twijfel zelf contact op via het officiële nummer; ben je toch slachtoffer geworden, waarschuw dan direct je bank, doe aangifte bij de politie en meld het bij de Fraudehelpdesk.

Privacy en de AVG

Organisaties mogen niet zomaar alles met je persoonsgegevens doen: de Europese privacywet AVG verplicht hen zorgvuldig met gegevens om te gaan. Je hebt onder meer het recht om je gegevens in te zien, te laten corrigeren en in veel gevallen te laten verwijderen. In Nederland houdt de Autoriteit Persoonsgegevens toezicht op de naleving.

AVGDe Algemene verordening gegevensbescherming: de Europese privacywet die regelt wat organisaties met persoonsgegevens mogen doen en welke rechten burgers daarbij hebben.

Desinformatie

Onjuiste informatie verspreidt zich online razendsnel, zeker wanneer berichten inspelen op emoties. Wees daarom kritisch: controleer wie de afzender is, hoe oud het bericht is en of betrouwbare media of officiële bronnen zoals rijksoverheid.nl hetzelfde melden. Houd er bovendien rekening mee dat beelden en stemmen tegenwoordig overtuigend kunnen worden nagemaakt (deepfakes).

DesinformatieBewust verspreide onjuiste of misleidende informatie, bedoeld om mensen op het verkeerde been te zetten of de publieke opinie te beïnvloeden.
Echte instanties zetten je nooit onder tijdsdruk. Haast, dreiging en 'direct handelen' zijn de belangrijkste kenmerken van fraude — even ophangen en zelf terugbellen kost niets.
De 'bankmedewerker' beltIemand belt namens je bank: er zou worden ingebroken op je rekening en je moet je geld direct overmaken naar een 'kluisrekening'. Hang op zonder iets te doen en bel zelf je bank via het nummer op je bankpas — een echte bank doet zulke verzoeken nooit.

Oefenvragen

Test wat je hebt geleerd. Kies een antwoord om de uitleg te zien.

1

Wat is phishing?

2

Een bank kan je telefonisch vragen om je geld tijdelijk over te maken naar een veilige 'kluisrekening'.

3

Wat regelt de AVG?

4

Welke instantie houdt in Nederland toezicht op de bescherming van persoonsgegevens?

5

Bij twijfel over een nieuwsbericht is het verstandig om meerdere betrouwbare bronnen te raadplegen.

6

Je krijgt een WhatsApp-bericht van een onbekend nummer: 'Hoi mam, mijn telefoon is kapot, kun je snel geld overmaken?' Wat doe je het beste?

7

Welke rechten geeft de AVG je over je eigen persoonsgegevens?

8

Wat is een deepfake?

9

Waar kun je online oplichting melden, naast aangifte doen bij de politie?

10

Als een bericht op sociale media heel vaak wordt gedeeld, is het waarschijnlijk waar.

I

Welkom

Kies jouw taal om te beginnen

Je kunt de taal later aanpassen via het menu.