I
IBA.
LerenLes 2 van 3
B1De staat Nederland

Koning, regering en bestuur

9 min lezen

Een constitutionele monarchie

Nederland is een constitutionele monarchie: het staatshoofd is een koning, maar zijn macht is beperkt door de Grondwet. Sinds 2013 is Willem-Alexander koning. De koning ondertekent de wetten en leest op Prinsjesdag de troonrede voor, maar de regering bestuurt het land. De ministers zijn verantwoordelijk, niet de koning.

Constitutionele monarchieEen staatsvorm met een koning(in) als staatshoofd, waarbij de Grondwet de macht van de koning beperkt. De gekozen politici besturen het land.
Minister-presidentDe voorzitter van de ministerraad en de leider van het kabinet. Wordt ook wel premier genoemd.
KabinetAlle ministers en staatssecretarissen samen. Het kabinet bestuurt het land en maakt samen met het parlement de wetten.

Hoe ontstaat een regering?

Na de Tweede Kamerverkiezingen begint de formatie. Omdat geen enkele partij in Nederland alleen de meerderheid haalt, moeten partijen samenwerken in een coalitie. De afspraken komen in een regeerakkoord, en daarna wordt het nieuwe kabinet benoemd.

CoalitieEen samenwerking van twee of meer politieke partijen die samen een meerderheid vormen om het land te besturen.

Op Prinsjesdag — de derde dinsdag van september — leest de koning de troonrede voor met de plannen van de regering voor het komende jaar. De minister van Financiën presenteert dan de begroting (de miljoenennota).

Vier bestuurslagen

Het Rijk: de landelijke overheid (regering en parlement in Den Haag).

De 12 provincies, elk met Provinciale Staten en een commissaris van de Koning.

De gemeenten, elk met een gekozen gemeenteraad. De burgemeester wordt benoemd, niet rechtstreeks gekozen.

De waterschappen, met een eigen gekozen bestuur voor het waterbeheer.

De koning is het staatshoofd, maar de ministers zijn verantwoordelijk. Het examen vraagt naar het systeem (coalitie, formatie, taken), niet naar de namen van politici van dit moment.
PrinsjesdagOp de derde dinsdag van september rijdt de koning naar het parlement in Den Haag en leest hij de troonrede voor. Daarin staan de plannen van de regering. Dezelfde dag biedt de minister van Financiën de miljoenennota aan: de begroting van het land.

Oefenvragen

Test wat je hebt geleerd. Kies een antwoord om de uitleg te zien.

1

Wie is het staatshoofd van Nederland?

2

Wat doet de minister-president?

3

Waarom besturen partijen in Nederland samen in een coalitie?

4

De koning ondertekent de wetten.

5

Wat gebeurt er op Prinsjesdag?

6

Hoe komt een burgemeester aan zijn of haar functie?

7

Sinds welk jaar is Willem-Alexander koning van Nederland?

8

Wanneer is Prinsjesdag?

9

Wat is het kabinet?

10

Wat is een regeerakkoord?

11

Nederland heeft vier bestuurslagen: het Rijk, de provincies, de gemeenten en de waterschappen.

12

De commissaris van de Koning is de baas van een gemeente.

I

Welkom

Kies jouw taal om te beginnen

Je kunt de taal later aanpassen via het menu.